دیابت بارداری و خطرات آن برای رشد شناختی و رفتاری کودکان
دیابت بارداری یکی از اختلالات متابولیک شایع در دوران بارداری است که میتواند اثرات طولانیمدت بر سلامت مادر و فرزند داشته باشد. پژوهشهای تازه نشان میدهند این وضعیت با افزایش خطر برخی اختلالات شناختی و رفتاری در کودکان همراه است، از جمله اختلال کمتوجهی ـ بیشفعالی (ADHD) و اختلال طیف اوتیسم (ASD). شناخت این ارتباط و پیشگیری از پیامدهای آن اهمیت ویژهای در سلامت عمومی دارد.
یافته های جدید پژوهشی
یک مطالعه گسترده روی بیش از ۹ میلیون بارداری نشان داده است که دیابت بارداری میتواند خطر ابتلا به ADHD را ۳۶ درصد و اوتیسم را ۵۶ درصد افزایش دهد. این تحقیق، که بزرگترین مرور دادههای جهانی در نوع خود محسوب میشود، در کنگره سالانه انجمن اروپایی مطالعه دیابت (EASD) ارائه شد.
علاوه بر افزایش خطر اختلالات رفتاری، نتایج پژوهش نشان داد:
- مادران مبتلا به دیابت بارداری در آزمون سنجش شناختی مونترال (MoCA) به طور میانگین ۲٫۵ نمره کمتر کسب کردند.
- فرزندان این مادران در تستهای هوش (IQ) تقریباً ۴ نمره پایینتر و در شاخص هوش زبانی متبلور ۳ نمره کاهش داشتند.
- خطر تأخیر رشدی در این کودکان حدود ۴۵ درصد بیشتر بود.
این یافتهها نشان میدهد که دیابت بارداری میتواند بر عملکرد شناختی و رفتار کودکان تأثیر قابل توجهی داشته باشد.
دیابت بارداری چیست؟
دیابت بارداری زمانی رخ میدهد که هورمونهای جفت با عملکرد انسولین تداخل کنند و قند خون مادر افزایش یابد. این بیماری حدود ۱۴ درصد از بارداریها در جهان را تحت تأثیر قرار میدهد و اغلب پس از زایمان برطرف میشود. با این حال، پیامدهایی مانند پرهاکلامپسی، زایمان سزارین، تولد زودرس و کاهش قند خون نوزاد از عوارض شناختهشده آن هستند.
تحقیقات پیشین همچنین نشان دادهاند فرزندان مادران مبتلا به دیابت بارداری در آینده در معرض چاقی و دیابت نوع دو بیشتری قرار دارند.
چرا این یافته ها اهمیت دارند؟
گزارش مرکز کنترل و پیشگیری بیماریها (CDC) در سال ۲۰۲۳ نشان میدهد که شیوع دیابت بارداری در آمریکا از ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۱ افزایش چشمگیری داشته است. عواملی مانند افزایش چاقی، بارداری در سنین بالاتر و سبک زندگی کمتحرک نقش مهمی در این روند ایفا کردهاند.
در سایر نقاط جهان نیز روند مشابهی مشاهده میشود؛ برای مثال، در استرالیا طی سالهای ۲۰۲۰-۲۰۲۱ تقریباً یکپنجم زنان باردار به دیابت مبتلا بودند. این آمار نشان میدهد که دیابت بارداری به یک چالش جدی جهانی سلامت عمومی تبدیل شده است.
تفسیر نتایج پژوهش
اگرچه یافتهها نگرانکننده هستند، پژوهشگران تأکید میکنند که ارتباط نشان داده شده، لزوماً رابطه علت و معلولی نیست. تغییرات گسترده در ساختار مغز یا عملکرد شناختی عمومی گزارش نشده است، بنابراین خطرات ممکن است پیچیده و ظریف باشند.
عوامل محتمل تأثیرگذار شامل التهاب، استرس سلولی، کاهش اکسیژنرسانی به جنین و سطح بالای انسولین در رحم عنوان شدهاند. دکتر لینگ-جون لی، استاد دانشگاه ملی سنگاپور، میگوید: «دیابت بارداری میتواند اثرات نوروتوکسیک بر مغز در حال رشد داشته باشد و ضرورت رسیدگی فوری به این موضوع سلامت عمومی را نشان میدهد.»
اقدامات پیشگیرانه و مدیریتی دیابت بارداری
دیابت بارداری همیشه قابل پیشگیری نیست، اما اقداماتی میتوانند خطر پیامدهای شناختی و رفتاری فرزندان را کاهش دهند:
- تغذیه متعادل و سالم قبل و حین بارداری
- فعالیت بدنی منظم و سبک زندگی فعال
- کنترل و پایش دقیق قند خون مادر
- غربالگریهای رشدی و شناختی پس از تولد
پژوهشگران توصیه میکنند که همکاری نزدیک بین پزشکان و مادران برای پایش مداوم قند خون و بررسی رشد شناختی کودکان به یک اولویت اصلی در مراقبتهای بارداری و پس از زایمان تبدیل شود.
نتیجه گیری
مطالعات اخیر نشان میدهد که دیابت بارداری میتواند خطر ابتلا به اختلالات شناختی و رفتاری مانند ADHD و اوتیسم در کودکان را افزایش دهد و بر رشد شناختی فرزندان تأثیر بگذارد. پیشگیری و مدیریت صحیح این بیماری با تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و پایش قند خون میتواند به کاهش این خطرات کمک کند.
توجه آگاهانه به سلامت مادر در دوران بارداری نه تنها به نفع خود مادر است، بلکه نقش حیاتی در رشد شناختی و سلامت روانی نسل آینده دارد. مراقبتهای پیشگیرانه و غربالگریهای دقیق میتواند به کاهش عوارض و تضمین رشد سالم کودکان کمک کند.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=6553
