آندومتریوز و دیابت نوع ۲؛ آیا آندومتریوز خطر ابتلا به دیابت را افزایش می دهد؟
آندومتریوز معمولا به عنوان بیماری مرتبط با درد لگنی، قاعدگی های دردناک و مشکلات باروری شناخته می شود، اما شواهد علمی جدید نشان می دهد که اثرات این بیماری ممکن است به دستگاه تولید مثل محدود نباشد. یک مطالعه بزرگ که در سال ۲۰۲۶ در مجله علمی Diabetologia منتشر شد، ارتباط قابل توجهی میان آندومتریوز و خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ پیدا کرده است.
در این پژوهش، سوابق سلامت نزدیک به ۳ میلیون زن در یک بازه زمانی طولانی بررسی شد. نتایج نشان داد زنانی که آندومتریوز داشتند، در مقایسه با زنانی که این بیماری را نداشتند، با خطر بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ مواجه بودند. البته این یافته به معنای رابطه علت و معلولی قطعی میان این دو بیماری نیست.
آندومتریوز چیست و چه تاثیری بر بدن دارد؟
آندومتریوز یک بیماری مزمن و التهابی است که در آن بافتی شبیه به بافت داخلی رحم در خارج از رحم رشد می کند. این بافت می تواند در بخش هایی مانند تخمدان ها، لوله های فالوپ و سایر نواحی لگن ایجاد شود و در برخی موارد نیز در قسمت های خارج از لگن دیده شود.
آندومتریوز می تواند با علائمی مانند درد شدید هنگام قاعدگی، درد لگنی مزمن، درد هنگام رابطه جنسی، مشکلات گوارشی یا ادراری و دشواری در بارداری همراه باشد. شدت علائم نیز لزوما با میزان گسترش بیماری یکسان نیست و ممکن است بعضی افراد با وجود بیماری گسترده، علائم محدودی داشته باشند.
ارتباط آندومتریوز با دیابت نوع ۲ چیست؟
مطالعه جدید انجام شده توسط پژوهشگران دانشگاه جورج میسون و همکارانشان، یکی از بزرگ ترین بررسی ها درباره ارتباط آندومتریوز و دیابت نوع ۲ محسوب می شود. پژوهشگران اطلاعات مربوط به ۲,۹۳۹,۳۶۴ نفر را از پایگاه داده جمعیتی یوتا بررسی کردند و وضعیت سلامت آنها را طی سال های ۱۹۹۶ تا ۲۰۲۱ مورد ارزیابی قرار دادند.
در این مطالعه، حدود ۱۰۰ هزار زن در طول دوره بررسی تشخیص آندومتریوز دریافت کرده بودند. پس از بررسی داده ها و در نظر گرفتن عواملی مانند سن، سال تولد، شاخص توده بدنی و برخی ویژگی های جمعیتی، ارتباط میان آندومتریوز و دیابت نوع ۲ همچنان مشاهده شد.
نتیجه اصلی مطالعه این بود که:
- زنان مبتلا به آندومتریوز حدود ۴۶ درصد خطر بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ داشتند.
- میزان این ارتباط با توجه به نوع و محل آندومتریوز متفاوت بود.
- ارتباط در زنان پیش از یائسگی بیشتر مشاهده شد.
- این ارتباط در زنانی که شاخص توده بدنی آنها کمتر از ۳۰ بود نیز قوی تر بود؛ یعنی فقط در زنان مبتلا به چاقی دیده نشد.
خطر دیابت در کدام نوع آندومتریوز بیشتر بود؟
یکی از نکات مهم این پژوهش این بود که آندومتریوز یک بیماری کاملا یکسان در همه افراد نیست و محل درگیری ممکن است با خطر دیابت نوع ۲ ارتباط داشته باشد.
در میان انواع بررسی شده، بیشترین ارتباط با دیابت نوع ۲ در مواردی مشاهده شد که آندومتریوز در محل های خارج از نواحی معمول لگنی ثبت شده بود. برای آندومتریوز در یک محل مشخص خارج از دسته بندی های معمول، میزان خطر تعدیل شده حدود ۲.۶۷ برابر و برای محل نامشخص حدود ۲.۴۷ برابر گزارش شد.
این یافته اهمیت بررسی دقیق محل و نوع آندومتریوز را نشان می دهد، اما نباید از آن نتیجه گرفت که هر فرد مبتلا به آندومتریوز خارج از لگن حتما به دیابت مبتلا خواهد شد.
آیا آندومتریوز باعث دیابت نوع ۲ می شود؟
خیر. حداقل بر اساس شواهد فعلی، نمی توان چنین نتیجه ای گرفت.
مطالعه سال ۲۰۲۶ یک مطالعه کوهورت گذشته نگر بود و وجود ارتباط آماری میان دو بیماری را بررسی کرد. چنین مطالعاتی می توانند نشان دهند که دو وضعیت بیشتر از حد انتظار در کنار یکدیگر دیده می شوند، اما به تنهایی نمی توانند ثابت کنند که یکی مستقیما باعث دیگری شده است.
این موضوع اهمیت بیشتری پیدا می کند، چون نتایج مطالعات قبلی کاملا یکسان نبوده اند. برای مثال، یک مطالعه آینده نگر منتشر شده در سال ۲۰۲۳ روی نزدیک به ۹۹ هزار زن فرانسوی، پس از تعدیل عوامل مختلف، ارتباط معناداری میان آندومتریوز و خطر دیابت نوع ۲ پیدا نکرد.
بنابراین پژوهش جدید، شواهد تازه و مهمی ارائه می کند، اما برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی و سازوکار زیستی آن، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.
این یافته برای زنان مبتلا به آندومتریوز چه معنایی دارد؟
نتایج این مطالعه به این معنا نیست که همه زنان مبتلا به آندومتریوز باید نگران ابتلا به دیابت باشند. افزایش خطر نسبی در یک مطالعه جمعیتی، به تنهایی احتمال ابتلای یک فرد مشخص را تعیین نمی کند و عوامل مختلفی مانند سابقه خانوادگی، سن، وزن، فعالیت بدنی، فشار خون و سابقه دیابت بارداری نیز در خطر ابتلا به دیابت نقش دارند.
با این حال، یافته های جدید اهمیت نگاه کردن به آندومتریوز به عنوان یک بیماری صرفا مربوط به سلامت باروری را بیشتر می کند. پژوهشگران معتقدند شناخت بهتر ارتباط میان آندومتریوز و بیماری های متابولیک می تواند در آینده به شناسایی بهتر عوامل خطر و برنامه های پیشگیری کمک کند.
جمع بندی
پژوهش بزرگی که در سال ۲۰۲۶ منتشر شد، نشان داد زنان مبتلا به آندومتریوز در مقایسه با زنان بدون آندومتریوز، حدود ۴۶ درصد خطر بالاتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ داشتند. این ارتباط در برخی انواع آندومتریوز، به ویژه موارد خارج از ناحیه لگنی، و همچنین در زنان پیش از یائسگی و افراد بدون چاقی، قوی تر مشاهده شد.
با وجود این، هنوز نمی توان گفت آندومتریوز علت مستقیم دیابت نوع ۲ است. احتمال نقش التهاب مزمن یکی از فرضیه های مطرح است، اما شواهد موجود برای اثبات این مکانیسم کافی نیست. از طرف دیگر، برخی مطالعات قبلی نیز ارتباط معناداری پیدا نکرده اند.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7497
