نوشیدنی های انرژی زا و خطر ایست قلبی؛ پژوهش جدید درباره تاثیر کافئین بر سلامت قلب جوانان هشدار می دهد
نوشیدنی های انرژی زا به دلیل تبلیغات گسترده و وعده افزایش انرژی، تمرکز و کاهش خستگی، به یکی از محصولات پرطرفدار در میان جوانان تبدیل شده اند. بسیاری از افراد برای بیدار ماندن، مطالعه طولانی مدت یا افزایش توان بدنی هنگام ورزش از این نوشیدنی ها استفاده می کنند. با این حال، مصرف مداوم و بیش از اندازه آن ها می تواند پیامدهایی برای سلامت قلب و سیستم عصبی داشته باشد.
نتایج یک پژوهش جدید از دانشگاه ویرجینیا که در آستانه نشست علمی انجمن قلب آمریکا در نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شده، ارتباط قابل توجهی میان محصولات حاوی کافئین و سایر محرک ها با گزارش عوارض جدی قلبی نشان می دهد. بر اساس این تحقیق، ایست قلبی در گزارش های مرتبط با این محصولات حدود ۱۱ برابر بیشتر از محصولات فاقد محرک ثبت شده است. این یافته ها به ویژه درباره جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله اهمیت دارند؛ گروهی که معمولا در معرض خطر بالای بیماری های قلبی قرار ندارند.
نتایج پژوهش جدید درباره ارتباط نوشیدنی های انرژی زا با ایست قلبی
پژوهشگران دانشگاه ویرجینیا برای بررسی ارتباط میان مصرف محصولات محرک و مشکلات قلبی، اطلاعات بیش از ۲۸ هزار گزارش عوارض جانبی ثبت شده در پایگاه اطلاعات ایمنی سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را بررسی کردند.
این داده ها مربوط به سال های ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ بودند و افراد ۱۳ سال به بالا را شامل می شدند. محققان گزارش های مربوط به محصولات حاوی کافئین و سایر مواد محرک را با گزارش های مربوط به محصولات فاقد این ترکیبات مقایسه کردند.
نتایج بررسی نشان داد که مشکلات قلبی در گزارش های گروه اول با فراوانی بیشتری ثبت شده اند:
- ایست قلبی: حدود ۱۱ برابر بیشتر در گزارش های مرتبط با محصولات محرک مشاهده شد.
- حمله قلبی: گزارش این عارضه حدود ۴.۵ برابر بیشتر بود.
- اختلال ریتم قلب: آریتمی های بطنی و تپش قلب حدود ۴ برابر بیشتر گزارش شدند.
- افزایش ضربان قلب: این وضعیت نزدیک به ۳ برابر بیشتر مشاهده شد.
- درد قفسه سینه: گزارش این علامت حدود ۲.۷ برابر بیشتر بود.
- غش کردن: موارد بیهوشی یا از دست دادن موقت هوشیاری حدود ۲ برابر بیشتر ثبت شدند.
همچنین حدود ۴۵ درصد از گزارش های مربوط به عوارض قلبی در ارتباط با محصولات محرک، به افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله اختصاص داشت.
چرا نوشیدنی های انرژی زا می توانند برای قلب خطرناک باشند؟
مهم ترین ترکیب محرک در بسیاری از نوشیدنی های انرژی زا، کافئین است. این ماده با تاثیر بر سیستم عصبی مرکزی، احساس خستگی را کاهش می دهد و هوشیاری را افزایش می دهد. با این حال، مصرف مقدار زیاد کافئین می تواند فعالیت سیستم قلبی عروقی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.
کافئین با مسدود کردن گیرنده های آدنوزین در مغز، احساس خواب آلودگی را کاهش می دهد و می تواند باعث افزایش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک شود. در نتیجه، در برخی افراد افزایش ضربان قلب، بالا رفتن فشار خون و احساس تپش قلب اتفاق می افتد.
علاوه بر کافئین، بعضی از نوشیدنی های انرژی زا و مکمل های ورزشی حاوی ترکیبات محرک دیگری هستند که ممکن است اثرات یکدیگر را تشدید کنند.
از جمله این ترکیبات می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- گوارانا (Guarana): یک ترکیب گیاهی حاوی کافئین که در برخی محصولات انرژی زا استفاده می شود.
- یوهیمبین (Yohimbine): ماده ای محرک که می تواند فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک و ضربان قلب را افزایش دهد.
- سینفرین (Synephrine): ترکیبی محرک که در برخی مکمل های ورزشی و محصولات کاهش وزن وجود دارد.
- عصاره چای سبز و قهوه: این عصاره ها ممکن است حاوی مقادیر قابل توجهی کافئین باشند.
ترکیب چند ماده محرک و مصرف هم زمان آن ها می تواند فشار بیشتری به سیستم قلبی عروقی وارد کند؛ به ویژه اگر فرد از قبل مشکل قلبی یا اختلال ریتم قلب داشته باشد.
چرا جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله بیشتر در گزارش های عوارض قلبی دیده می شوند؟
یکی از یافته های قابل توجه این پژوهش، سهم بالای جوانان در گزارش های مرتبط با مشکلات قلبی ناشی از محصولات محرک است. حدود ۴۵ درصد از این گزارش ها مربوط به افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله بودند.
پژوهشگران هنوز علت دقیق این الگو را مشخص نکرده اند، اما چند عامل احتمالی را مطرح می کنند:
- مصرف مکرر نوشیدنی های انرژی زا: برخی جوانان برای افزایش تمرکز، فعالیت کاری و کاهش خواب آلودگی به طور منظم از این محصولات استفاده می کنند.
- مصرف پیش از ورزش سنگین: دریافت مواد محرک پیش از تمرینات شدید می تواند فشار بیشتری بر قلب وارد کند.
- ترکیب با الکل یا مواد دیگر: مصرف هم زمان نوشیدنی های انرژی زا با الکل یا سایر مواد محرک ممکن است خطر عوارض قلبی را افزایش دهد.
- وجود بیماری های تشخیص داده نشده: برخی افراد ممکن است بدون اطلاع از وجود اختلالات زمینه ای قلبی، از محصولات محرک استفاده کنند.
البته این موارد فرضیه های مطرح شده برای توضیح نتایج هستند و پژوهش مذکور علت قطعی بالاتر بودن سهم جوانان را مشخص نکرده است.
چه مقدار کافئین در روز برای بدن بی خطر است؟
مقدار کافئین دریافتی از نوشیدنی ها و مکمل های مختلف، یکی از مهم ترین عواملی است که باید هنگام مصرف محصولات انرژی زا به آن توجه کرد. بر اساس توصیه های عمومی مورد استناد انجمن قلب آمریکا و سازمان غذا و داروی آمریکا، دریافت حداکثر ۴۰۰ میلی گرم کافئین در روز برای بیشتر بزرگسالان سالم معمولا با خطر قابل توجهی همراه نیست.
با این حال، این مقدار یک حد ایمنی قطعی برای همه افراد نیست و حساسیت به کافئین، شرایط جسمانی و مصرف داروهای مختلف می توانند بر واکنش بدن تاثیر بگذارند.
برای مدیریت مصرف کافئین بهتر است به نکات زیر توجه شود:
- مقدار کافئین درج شده روی بسته بندی نوشیدنی های انرژی زا بررسی شود.
- کافئین دریافتی از قهوه، چای، نوشابه، مکمل های ورزشی و سایر محصولات با یکدیگر محاسبه شود.
- از مصرف هم زمان چند محصول محرک خودداری شود.
- افراد دارای بیماری قلبی، فشار خون بالا یا سابقه آریتمی پیش از مصرف این محصولات با پزشک مشورت کنند.
- کودکان و نوجوانان از مصرف نوشیدنی های انرژی زا خودداری کنند.
برخی نوشیدنی های انرژی زا در هر واحد حجم، تا سه برابر قهوه دم شده کافئین دارند. همچنین بعضی مکمل های قبل از تمرین ورزشی ممکن است بیش از ۱۲ برابر قهوه در هر واحد حجم کافئین داشته باشند.
آیا مصرف نوشیدنی انرژی زا همیشه باعث ایست قلبی می شود؟
با وجود نتایج نگران کننده این تحقیق، نمی توان نتیجه گرفت که هر فردی با مصرف نوشیدنی انرژی زا در معرض ایست قلبی قرار می گیرد. این مطالعه بر اساس گزارش های داوطلبانه عوارض جانبی انجام شده و رابطه علت و معلولی میان مصرف این محصولات و مشکلات قلبی را اثبات نمی کند.
برای مثال، مشخص نیست چه تعداد از افراد این نوشیدنی ها را مصرف کرده اند و هیچ مشکلی برایشان ایجاد نشده است. همچنین ممکن است برخی عوامل دیگر مانند بیماری های زمینه ای، فعالیت بدنی شدید یا مصرف هم زمان مواد محرک در بروز عوارض نقش داشته باشند.
از طرف دیگر، این پژوهش در قالب چکیده علمی برای نشست انجمن قلب آمریکا ارائه شده و هنوز به صورت مقاله کامل در یک مجله علمی داوری شده منتشر نشده است. بنابراین، نتایج آن مقدماتی محسوب می شوند و برای نتیجه گیری قطعی به تحقیقات بیشتر نیاز است.
چه زمانی پس از مصرف نوشیدنی انرژی زا باید به پزشک مراجعه کرد؟
برخی علائم پس از مصرف محصولات حاوی کافئین ممکن است نشان دهنده واکنش بدن به محرک ها باشند. اگرچه تپش قلب خفیف همیشه به معنای وجود مشکل جدی نیست، اما بعضی نشانه ها نیازمند بررسی فوری پزشکی هستند.
در صورت مشاهده علائم زیر باید مصرف محصول محرک را متوقف کرد و وضعیت را جدی گرفت:
- تپش قلب شدید یا نامنظم
- درد یا احساس فشار در قفسه سینه
- سرگیجه شدید یا غش کردن
- تنگی نفس غیر معمول
- ضعف ناگهانی یا احساس نزدیک بودن به بیهوشی
در صورت بروز درد قفسه سینه، غش، تنگی نفس شدید یا تپش قلب همراه با سرگیجه، باید فورا از خدمات اورژانسی کمک گرفت.
جمع بندی
نتایج پژوهش جدید دانشگاه ویرجینیا زنگ هشداری درباره مصرف محصولات حاوی کافئین و سایر مواد محرک، به ویژه در میان جوانان است. بررسی گزارش های ثبت شده در FDA نشان می دهد که ایست قلبی، حمله قلبی و اختلالات ریتم قلب در گزارش های مرتبط با این محصولات فراوانی بیشتری داشته اند.
با این حال، این یافته ها هنوز رابطه علت و معلولی را اثبات نمی کنند و نمی توان خطر واقعی ابتلا به ایست قلبی را برای مصرف کنندگان بر اساس این اعداد محاسبه کرد. آنچه اهمیت دارد، توجه به میزان کافئین دریافتی، پرهیز از مصرف بی رویه مکمل های محرک و شناخت علائم هشدار دهنده قلبی است. افزایش انرژی و هوشیاری نباید به بهای نادیده گرفتن سلامت قلب تمام شود.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7697
