ارتباط دو ماده شیمیایی ماندگار با افزایش خطر سرطان سینه در زنان؛ PFOA و PFOS چه تاثیری بر سلامت دارند؟

قرار گرفتن در معرض برخی مواد شیمیایی موجود در محیط زندگی می تواند پیامدهایی فراتر از مشکلات کوتاه مدت سلامتی داشته باشد. گروهی از این ترکیبات که به دلیل مقاومت بالا در برابر تجزیه طبیعی به «مواد شیمیایی ابدی» معروف شده اند، سال ها در محیط زیست باقی می مانند و می توانند در بدن انسان نیز تجمع پیدا کنند.

نتایج یک پژوهش جدید که در مجله Journal of Clinical Oncology منتشر شده، نشان می دهد سطح بالاتر دو ماده شیمیایی از خانواده PFAS در خون زنان ممکن است با افزایش احتمال ابتلا به نوعی از سرطان سینه به نام سرطان سینه گیرنده استروژن منفی ارتباط داشته باشد. این دو ماده PFOA و PFOS نام دارند و در گذشته در تولید محصولات صنعتی و مصرفی متعددی مورد استفاده قرار گرفته اند. یافته های این تحقیق اهمیت بررسی تاثیر آلاینده های محیطی بر سلامت زنان را بیش از گذشته برجسته می کند.

PFAS چیست و چرا به آن مواد شیمیایی ابدی می گویند؟

PFAS مخفف عبارت Per- and Polyfluoroalkyl Substances است و به خانواده بزرگی از ترکیبات شیمیایی مصنوعی اشاره دارد. این مواد از دهه ۱۹۴۰ میلادی در صنایع مختلف مورد استفاده قرار گرفته اند و به دلیل مقاومت در برابر آب، چربی، حرارت و لکه، کاربردهای گسترده ای در تولید محصولات مصرفی و صنعتی دارند.

ویژگی اصلی بسیاری از ترکیبات این خانواده، پایداری شیمیایی بالای آن هاست. به همین دلیل، تجزیه شدنشان در طبیعت بسیار دشوار است و ممکن است برای مدت طولانی در آب، خاک و بدن موجودات زنده باقی بمانند.

برخی از منابع احتمالی مواجهه انسان با PFAS عبارت اند از:

ظروف و بسته بندی مواد غذایی: برخی بسته بندی های مقاوم در برابر چربی، مانند ظروف فست فود و بسته بندی پاپ کورن، ممکن است حاوی این ترکیبات باشند.
محصولات ضد آب و ضد لکه: برخی لباس های ضد آب، فرش ها و پارچه های مقاوم در برابر لکه با استفاده از ترکیبات PFAS تولید می شوند.
آب آشامیدنی آلوده: ورود پسماندهای صنعتی به منابع آب می تواند یکی از مسیرهای مهم مواجهه انسان با این مواد باشد.
محصولات آرایشی و بهداشتی: بعضی محصولات مراقبت شخصی و لوازم آرایشی ممکن است حاوی ترکیبات این خانواده باشند.

البته تمام محصولات دارای ویژگی ضد آب یا ضد لکه لزوما حاوی PFAS نیستند و میزان مواجهه افراد به نوع محصول و شرایط استفاده بستگی دارد.

دو ماده PFOA و PFOS چگونه با سرطان سینه ارتباط دارند؟

در پژوهش جدید، محققان دو ترکیب مشخص از خانواده PFAS را بررسی کردند: پرفلوئورواکتانوئیک اسید (PFOA) و پرفلوئورواکتان سولفونات (PFOS). این دو ماده به دلیل ماندگاری بالا و گستردگی استفاده صنعتی، از ترکیبات مورد توجه در مطالعات سلامت محیطی هستند.

نتایج نشان داد زنانی که بالاترین میزان PFOA را در خون خود داشتند، در مقایسه با گروه دارای پایین ترین میزان این ماده، ۶۷ درصد میزان بروز بیشتری از سرطان سینه ER منفی را تجربه کردند. این اختلاف برای PFOS به حدود ۹۳ درصد رسید.

نکته مهم این است که این ارتباط در مورد سرطان سینه گیرنده استروژن مثبت مشاهده نشد و نتایج مربوط به کل موارد سرطان سینه نیز ارتباط مشخصی با این دو ماده نشان ندادند.

بنابراین، یافته اصلی پژوهش به ارتباط احتمالی PFOA و PFOS با یک زیرگروه مشخص از سرطان سینه مربوط می شود، نه تمام انواع این بیماری.

سرطان سینه ER منفی چیست و چه تفاوتی با سایر انواع سرطان سینه دارد؟

سرطان سینه گیرنده استروژن منفی (ER-negative) نوعی از سرطان سینه است که سلول های سرطانی آن گیرنده استروژن ندارند. گیرنده های استروژن پروتئین هایی هستند که امکان پاسخ سلول به هورمون استروژن را فراهم می کنند. در برخی سرطان های سینه، این هورمون می تواند رشد سلول های سرطانی را تحریک کند.

در سرطان های ER منفی، سلول های تومور از این مسیر هورمونی برای رشد استفاده نمی کنند. به همین دلیل، درمان های هورمونی مانند تاموکسیفن که برای سرطان های ER مثبت کاربرد دارند، معمولا برای این گروه موثر نیستند.

از ویژگی های مهم این نوع سرطان می توان به موارد زیر اشاره کرد:

نبود گیرنده استروژن: سلول های سرطانی فاقد گیرنده های قابل شناسایی استروژن هستند.
محدودیت درمان های هورمونی: داروهایی که فعالیت استروژن را مهار می کنند، برای این نوع سرطان کاربرد معمول ندارند.
اهمیت تشخیص دقیق: بررسی گیرنده های هورمونی در نمونه بافتی تومور به پزشکان کمک می کند روش درمانی مناسب را انتخاب کنند.
احتمال رفتار تهاجمی تر: برخی زیرگروه های ER منفی، از جمله سرطان سه گانه منفی، می توانند رفتار تهاجمی تری داشته باشند.

البته سرطان ER منفی با سرطان سه گانه منفی یکسان نیست. سرطان سه گانه منفی علاوه بر نداشتن گیرنده استروژن، فاقد گیرنده پروژسترون و پروتئین HER2 نیز هست.

پژوهش ارتباط PFAS با سرطان سینه چگونه انجام شد؟

این مطالعه بر اساس داده های پژوهش گسترده ای به نام Sister Study انجام شده است. در این طرح تحقیقاتی، ۵۰ هزار و ۸۸۴ زن ۳۵ تا ۷۴ ساله از آمریکا و پورتوریکو شرکت داشتند. نکته مهم این است که هیچ یک از شرکت کنندگان در زمان ورود به مطالعه به سرطان سینه مبتلا نبودند، اما همگی سابقه ابتلای خواهر یا خواهر ناتنی خود به این بیماری را داشتند.

برای بررسی ارتباط مواد شیمیایی با سرطان، محققان نمونه خون شرکت کنندگان را از نظر وجود ۱۷ نوع PFAS بررسی کردند. در تحلیل اصلی، اطلاعات ۱۶۰۹ زن مبتلا به سرطان سینه با یک گروه مقایسه شامل ۲۲۶۹ شرکت کننده بررسی شد.

مراحل اصلی این تحقیق عبارت بودند از:

اندازه گیری میزان ترکیبات PFAS در نمونه های خون پیش از تشخیص سرطان.
بررسی موارد جدید ابتلا به سرطان سینه در طول دوره پیگیری.
مقایسه میزان مواجهه با مواد شیمیایی در گروه های مختلف.
بررسی تفاوت ارتباط این ترکیبات با سرطان های ER مثبت و ER منفی.

یکی از نقاط قوت پژوهش این بود که میزان مواد شیمیایی در خون زنان پیش از تشخیص بیماری اندازه گیری شده بود. این موضوع احتمال تاثیر خود بیماری بر نتایج اندازه گیری را کاهش می دهد. با این حال، چون شرکت کنندگان همگی سابقه خانوادگی سرطان سینه داشتند، تعمیم مستقیم نتایج به تمام زنان نیازمند احتیاط است.

جمع بندی

نتایج پژوهش جدید نشان می دهد دو ماده شیمیایی PFOA و PFOS از خانواده PFAS ممکن است با افزایش بروز سرطان سینه گیرنده استروژن منفی ارتباط داشته باشند. در این مطالعه، زنان دارای بالاترین میزان این ترکیبات در خون، به ترتیب ۶۷ و ۹۳ درصد میزان بروز بیشتری از این نوع سرطان را نسبت به گروه دارای پایین ترین میزان مواجهه نشان دادند.

اگرچه این یافته ها هنوز رابطه علت و معلولی را اثبات نمی کنند، اما اهمیت بررسی آلاینده های محیطی در سلامت زنان را نشان می دهند. کاهش مواجهه با مواد شیمیایی ماندگار، نظارت بر کیفیت آب و آگاهی از ترکیبات محصولات مصرفی می تواند بخشی از راهبردهای محافظت از سلامت عمومی باشد. همچنین انجام پژوهش های بیشتر برای شناخت تاثیر ترکیبات جدید خانواده PFAS بر انواع سرطان سینه ضروری است.

لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7702