چرا عفونت قارچی واژن برمی گردد؟ علت خارش، سوزش و راه های درمان و پیشگیری
خارش، سوزش، تغییر ترشحات یا احساس ناراحتی در ناحیه تناسلی از علائمی هستند که بسیاری از زنان در طول زندگی خود تجربه می کنند. یکی از علت های شایع این علائم، عفونت قارچی واژن یا کاندیدیازیس واژینال است؛ اما هر خارش یا ترشحی به معنای عفونت قارچی نیست.
گاهی علائم پس از درمان برای مدتی از بین می روند و دوباره برمی گردند. در چنین شرایطی، ممکن است علت عود عفونت به درستی شناسایی نشده باشد، نوع قارچ با داروی مصرف شده سازگار نباشد یا عامل دیگری مانند مصرف آنتی بیوتیک، دیابت یا تغییرات هورمونی در بروز مشکل نقش داشته باشد.
در ادامه با علائم، علت های ایجاد و عود عفونت قارچی واژن، روش های درمان و راهکارهایی برای کاهش احتمال برگشت آن آشنا می شوید.
عفونت قارچی واژن چیست؟
عفونت قارچی واژن معمولا زمانی ایجاد می شود که قارچ کاندیدا بیش از حد رشد کند. مقدار کمی از گونه های کاندیدا می تواند به صورت طبیعی در بدن و حتی واژن وجود داشته باشد و وجود این قارچ به تنهایی به معنای بیماری نیست. زمانی که تعادل طبیعی محیط واژن تغییر کند، شرایط برای رشد بیش از حد قارچ فراهم می شود.
کاندیدا آلبیکانس شایع ترین عامل این عفونت است، اما گونه های دیگری مانند کاندیدا گلابراتا نیز می توانند باعث بیماری شوند. این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی گونه های غیر آلبیکانس ممکن است به درمان های معمول پاسخ ضعیف تری بدهند.
نکته مهم این است که عفونت قارچی واژن معمولا بیماری منتقله از راه جنسی محسوب نمی شود و در بیشتر موارد نیازی به درمان شریک جنسی وجود ندارد.
علائم عفونت قارچی واژن چیست؟
علائم عفونت قارچی می توانند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشند و شدت آنها نیز همیشه یکسان نیست. خارش و سوزش در قسمت خارجی دستگاه تناسلی از نشانه های شایع این عفونت هستند. التهاب و قرمزی پوست اطراف واژن نیز ممکن است ایجاد شود.
تغییر ترشحات یکی دیگر از علائم احتمالی است، اما شکل ترشحات به تنهایی نمی تواند علت مشکل را مشخص کند. به همین دلیل، نباید فقط بر اساس ظاهر ترشحات تصمیم به مصرف داروی ضد قارچ گرفت.
علائم احتمالی شامل موارد زیر هستند:
- خارش در ناحیه واژن یا اطراف آن
- سوزش و التهاب ناحیه تناسلی
- قرمزی یا تورم پوست اطراف واژن
- احساس سوزش هنگام ادرار کردن
- درد یا ناراحتی هنگام رابطه جنسی
- ترشحات سفید، غلیظ و گاهی تکه تکه
- افزایش یا تغییر ترشحات واژن
با این حال، CDC تاکید می کند که هیچ کدام از این علائم به تنهایی اختصاصی عفونت قارچی نیستند. برای مثال، عفونت باکتریایی واژن و برخی عفونت های منتقله از راه جنسی نیز می توانند باعث خارش، سوزش یا تغییر ترشحات شوند.
چرا عفونت قارچی واژن برمی گردد؟
برگشت مکرر علائم همیشه به این معنی نیست که فرد به اندازه کافی بهداشت را رعایت نمی کند. در بسیاری از موارد، عوامل مختلفی می توانند تعادل طبیعی واژن را تغییر دهند یا باعث شوند درمان اولیه موثر نباشد.
برخی افراد نیز بدون داشتن یک عامل خطر مشخص، دچار عفونت های مکرر می شوند. بنابراین اگر عفونت چند بار در سال تکرار می شود، بهتر است به جای درمان خودسرانه هر بار، علت اصلی توسط پزشک بررسی شود.
عوامل موثر می توانند شامل موارد زیر باشند:
- مصرف بعضی از آنتی بیوتیک ها که تعادل باکتری های طبیعی واژن را تغییر می دهند
- بارداری و تغییرات هورمونی
- دیابت، به ویژه زمانی که قند خون به خوبی کنترل نشده باشد
- ضعف یا سرکوب سیستم ایمنی
- مصرف برخی داروهای تضعیف کننده سیستم ایمنی
- استفاده مکرر از درمان های نامناسب یا تشخیص اشتباه علت علائم
- وجود گونه های غیر آلبیکانس کاندیدا
- مقاومت برخی گونه های قارچ به داروهای ضد قارچ
با این حال، در بسیاری از زنانی که دچار عفونت قارچی عودکننده هستند، هیچ عامل زمینه ای مشخصی پیدا نمی شود.
چه زمانی عفونت قارچی واژن عودکننده محسوب می شود؟
وقتی علائم چند بار در یک سال تکرار می شوند، موضوع دیگر یک عفونت ساده و گهگاهی نیست و ممکن است در گروه عفونت های عودکننده قرار بگیرد. CDC عفونت قارچی عودکننده را معمولا سه بار یا بیشتر در کمتر از یک سال تعریف می کند.
در این شرایط، تشخیص دقیق اهمیت بیشتری پیدا می کند. گاهی چیزی که فرد به عنوان «عفونت قارچی» تصور می کند، در واقع عفونت باکتریایی، تریکومونیاز، تحریک پوستی یا یکی از سایر علل التهاب واژن و ناحیه تناسلی است.
در موارد عودکننده، پزشک ممکن است آزمایش ترشحات، کشت قارچ یا آزمایش های دیگر را برای مشخص کردن عامل بیماری درخواست کند. CDC توصیه می کند در موارد پیچیده یا عودکننده، بررسی برای شناسایی گونه های کاندیدا و در صورت نیاز بررسی حساسیت دارویی انجام شود.
درمان عفونت قارچی واژن چگونه انجام می شود؟
درمان به علت بیماری، شدت علائم، سابقه عود، شرایط جسمی فرد و نوع قارچ بستگی دارد. برای عفونت قارچی ساده، داروهای ضد قارچ موضعی یا خوراکی می توانند موثر باشند و انتخاب درمان باید بر اساس شرایط فرد انجام شود.
در عفونت های عودکننده، معمولا درمان کوتاه مدت و یک باره کافی نیست و پزشک ممکن است ابتدا یک دوره درمانی طولانی تر و سپس درمان نگهدارنده تجویز کند. برای عفونت های عودکننده ناشی از کاندیدا آلبیکانس، دستورالعمل CDC درمان اولیه طولانی تر و در برخی شرایط درمان نگهدارنده هفتگی تا شش ماه را توصیه می کند. این درمان باید با نظر پزشک انجام شود.
در موارد زیر مراجعه پزشکی اهمیت بیشتری دارد:
- علائم برای اولین بار ایجاد شده باشند.
- علائم شدید باشند.
- بعد از درمان همچنان ادامه داشته باشند.
- علائم کمتر از دو ماه بعد از درمان دوباره برگردند.
- عفونت چند بار در سال تکرار شود.
- بارداری وجود داشته باشد.
- فرد به دیابت کنترل نشده یا ضعف سیستم ایمنی مبتلا باشد.
مصرف مکرر داروهای بدون تشخیص می تواند باعث شود علت واقعی علائم دیرتر شناسایی شود. حتی فردی که قبلا عفونت قارچی داشته است، لزوما نمی تواند هر بار علت خارش یا ترشح را به درستی تشخیص دهد.
برای کاهش احتمال عفونت قارچی واژن چه کار کنیم؟
پیشگیری از عفونت قارچی فقط به شست وشوی بیشتر مربوط نیست. در واقع، شست وشوی بیش از حد واژن یا استفاده از محصولات عطری می تواند تعادل طبیعی این ناحیه را مختل و پوست را تحریک کند.
به همین دلیل، مراقبت مناسب بیشتر بر حفظ شرایط طبیعی ناحیه تناسلی و پرهیز از عوامل تحریک کننده تمرکز دارد. ACOG نیز توصیه می کند از دوش واژینال، اسپری های خوشبو کننده و محصولات عطری مخصوص ناحیه تناسلی استفاده نشود.
برای کاهش احتمال بروز مشکل می توان موارد زیر را رعایت کرد:
- از شست وشوی داخل واژن یا دوش واژینال خودداری کنید.
- برای شست وشوی قسمت خارجی ناحیه تناسلی از آب ولرم استفاده کنید.
- از محصولات عطری و تحریک کننده در این ناحیه استفاده نکنید.
- لباس مرطوب را برای مدت طولانی نپوشید.
- لباس زیر مناسب و راحت انتخاب کنید.
- آنتی بیوتیک را فقط در صورت تجویز پزشک مصرف کنید.
- در صورت ابتلا به دیابت، کنترل مناسب قند خون را جدی بگیرید.
- در صورت تکرار علائم، به جای مصرف خودسرانه دارو، علت را بررسی کنید.
شواهد قابل توجهی برای استفاده از پروبیوتیک ها یا داروهای هومیوپاتی به عنوان درمان عفونت قارچی واژن وجود ندارد و این روش ها نباید جایگزین درمان مناسب پزشکی شوند.
آیا هر ترشح یا خارش واژن نشانه عفونت قارچی است؟
یکی از رایج ترین اشتباهات این است که هر تغییر در ترشحات یا ایجاد خارش به عنوان عفونت قارچی در نظر گرفته شود. در حالی که واژینیت می تواند علت های مختلفی داشته باشد و درمان هر کدام متفاوت است.
برای مثال، واژینوز باکتریایی معمولا با تغییر ترشحات و بوی نامطبوع همراه است و تریکومونیاز نیز می تواند باعث ترشح غیرطبیعی و تحریک ناحیه تناسلی شود. مشکلات هورمونی و برخی بیماری های پوستی نیز می توانند علائمی شبیه عفونت ایجاد کنند.
بنابراین، تشخیص دقیق اهمیت زیادی دارد و وجود یک علامت به تنهایی برای انتخاب دارو کافی نیست.
چه زمانی باید برای خارش و سوزش واژن به پزشک مراجعه کرد؟
خارش و سوزش واژن همیشه مسئله ای ساده و قابل درمان با داروهای بدون نسخه نیست. اگر علائم برای اولین بار ایجاد شده اند یا بعد از مصرف دارو از بین نرفته اند، بهتر است علت آنها توسط پزشک بررسی شود.
اگر علائم به صورت مکرر برمی گردند، بررسی دقیق تر اهمیت بیشتری پیدا می کند. در این شرایط ممکن است نیاز باشد نمونه ای از ترشحات برای آزمایش گرفته شود تا مشخص شود عامل ایجاد کننده قارچ است یا مشکل دیگری وجود دارد.
در صورت تداوم یا عود علائم، مراجعه به متخصص زنان می تواند از مصرف مکرر و بی دلیل دارو و طولانی شدن مشکل جلوگیری کند.
جمع بندی
عفونت قارچی واژن یکی از شایع ترین انواع واژینیت است و معمولا در اثر رشد بیش از حد قارچ کاندیدا ایجاد می شود. خارش، سوزش، قرمزی و ترشحات سفید و غلیظ از علائم احتمالی آن هستند، اما هیچ کدام به تنهایی برای تشخیص قطعی کافی نیستند.
اگر عفونت مرتب برمی گردد، بهتر است فقط به دنبال یک داروی قوی تر نباشید. ابتدا باید مشخص شود واقعا عفونت قارچی وجود دارد، چه گونه ای از کاندیدا عامل آن است و آیا عواملی مانند مصرف آنتی بیوتیک، دیابت، تغییرات هورمونی یا مشکلات سیستم ایمنی در عود بیماری نقش دارند.
در نهایت، رعایت بهداشت مناسب به معنای شست وشوی زیاد یا استفاده از محصولات عطری نیست. حفظ تعادل طبیعی واژن، پرهیز از عوامل تحریک کننده و مراجعه به پزشک در صورت علائم مکرر یا مقاوم، مهم ترین قدم ها برای مدیریت این مشکل هستند.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7472
