آیا استرس و اضطراب باعث پوسیدگی دندان می شوند؟ بررسی تاثیر استرس بر سلامت دندان
وقتی صحبت از سلامت دندان می شود، معمولا اولین چیزهایی که به ذهن می رسند مسواک زدن، نخ دندان کشیدن و مراجعه منظم به دندانپزشک هستند. این موارد بدون تردید اهمیت زیادی دارند، اما سلامت دندان فقط به بهداشت دهان محدود نمی شود. عوامل روانی مانند استرس و اضطراب نیز می توانند از مسیرهای مختلف، به صورت غیر مستقیم بر وضعیت دهان و دندان تاثیر بگذارند.
استرس ممکن است با تغییر جریان بزاق، افزایش خشکی دهان، تغییر بعضی رفتارهای روزمره و همچنین افزایش احتمال دندان قروچه و فشردن دندان ها همراه باشد. در نتیجه، در بعضی افراد شرایطی ایجاد می شود که خطر پوسیدگی، سایش، ترک خوردگی یا شکستگی دندان را افزایش می دهد.
استرس چگونه می تواند خطر پوسیدگی دندان را افزایش دهد؟
پوسیدگی دندان یک بیماری چند عاملی است و ایجاد آن به عواملی مانند باکتری های دهان، مصرف قند و کربوهیدرات های قابل تخمیر، وضعیت مینای دندان، بهداشت دهان و عملکرد بزاق بستگی دارد. بنابراین استرس به تنهایی علت مستقیم پوسیدگی نیست.
با این حال، شواهد پژوهشی نشان می دهند که استرس می تواند از طریق تغییر بعضی ویژگی های بزاق و همچنین تغییر رفتارهای مرتبط با سلامت دهان، شرایط را برای ایجاد یا پیشرفت پوسیدگی مساعدتر کند. پژوهش ها در این زمینه هنوز محدودیت هایی دارند و نمی توان برای همه افراد یک رابطه قطعی و یکسان در نظر گرفت.
خشکی دهان چه ارتباطی با پوسیدگی دندان دارد؟
بزاق یکی از سیستم های دفاعی طبیعی بدن در برابر مشکلات دهان و دندان است. بزاق به شستشوی دهان، خنثی کردن اسیدها، حفظ تعادل محیط دهان و بازگرداندن مواد معدنی به سطح دندان کمک می کند. بنابراین کاهش جریان بزاق می تواند احتمال پوسیدگی و فرسایش ساختار دندان را افزایش دهد.
استرس شدید یا طولانی مدت ممکن است در برخی افراد با تغییرات عملکرد بزاق همراه باشد. با این حال، خشکی دهان دلایل بسیار متنوعی دارد و داروها، کم آبی بدن، بعضی بیماری ها و درمان های پزشکی نیز می توانند در ایجاد آن نقش داشته باشند. بنابراین نباید هر نوع خشکی دهان را به اضطراب نسبت داد.
علائمی که می توانند همراه با خشکی دهان دیده شوند عبارتند از:
- احساس چسبندگی یا خشکی داخل دهان
- نیاز مکرر به نوشیدن آب
- دشواری در جویدن یا بلع غذا
- احساس خشکی زبان و لب ها
- افزایش حساسیت دندان ها
- افزایش احتمال پوسیدگی، به ویژه در شرایط کاهش واضح جریان بزاق
اگر خشکی دهان برای مدت طولانی ادامه داشته باشد، بهتر است علت آن توسط دندانپزشک یا پزشک بررسی شود. انجمن دندانپزشکی آمریکا نیز کاهش جریان بزاق را با افزایش خطر پوسیدگی و برخی مشکلات دیگر دهان مرتبط می داند.
استرس و دندان قروچه؛ وقتی فشار روانی به دندان ها منتقل می شود
یکی از شناخته شده ترین مسیرهای ارتباط استرس با سلامت دندان، دندان قروچه یا فشردن دندان ها روی یکدیگر است. این رفتار ممکن است در زمان بیداری یا هنگام خواب اتفاق بیفتد و فرد در بسیاری از موارد از آن آگاه نباشد.
پژوهش های انجام شده نشان داده اند که میان استرس و دندان قروچه ارتباط وجود دارد، اگرچه کیفیت شواهد هنوز به اندازه ای نیست که بتوان استرس را تنها علت دندان قروچه دانست. عوامل دیگری مانند بعضی داروها، مصرف الکل و کافئین، سیگار و برخی اختلالات خواب نیز می توانند در بروز آن نقش داشته باشند.
دندان قروچه چه آسیبی به دندان می زند؟
وقتی دندان ها به صورت مکرر و با فشار زیاد روی یکدیگر قرار می گیرند یا ساییده می شوند، به مرور زمان ممکن است بخشی از ساختار سخت دندان از بین برود. این وضعیت با پوسیدگی تفاوت دارد، زیرا در اینجا آسیب اصلی ناشی از سایش مکانیکی است.
در صورت شدید یا طولانی شدن دندان قروچه، ممکن است موارد زیر ایجاد شود:
- صاف و کوتاه شدن سطح دندان ها
- افزایش حساسیت دندان
- لب پر شدن دندان
- ایجاد ترک در دندان
- فرسایش یا سایش مینای دندان
- نمایان شدن لایه های داخلی تر دندان
- درد یا خستگی عضلات فک
- احساس گرفتگی یا درد در ناحیه فک و صورت
موسسه ملی تحقیقات دندان و جمجمه آمریکا نیز دندان های صاف شده، ترک خورده یا لب پر شده و همچنین ساییده شدن مینای دندان را از نشانه های احتمالی دندان قروچه معرفی می کند.
آیا سایش دندان می تواند احتمال پوسیدگی را بیشتر کند؟
سایش دندان و پوسیدگی یکسان نیستند، اما از بین رفتن ساختار محافظ دندان می تواند وضعیت آن را پیچیده تر کند. مینا، لایه خارجی و بسیار سخت دندان است و از بافت های داخلی محافظت می کند. زمانی که سایش شدید باعث از دست رفتن مینا شود، عاج دندان ممکن است بیشتر در معرض محیط دهان قرار بگیرد.
با این حال، نباید گفت که هر نوع سایش دندان مستقیما باعث پوسیدگی می شود. سایش دندان معمولا نتیجه ترکیبی از عوامل مکانیکی و شیمیایی است و شدت آن می تواند تحت تاثیر عادت های غذایی، اسیدی بودن رژیم غذایی، خشکی دهان، دندان قروچه و عوامل دیگر قرار بگیرد. یک مطالعه منتشر شده در سال ۲۰۲۶ نیز نشان داد که شدت سایش دندان با مجموعه ای از عوامل زیستی، رفتاری و روانی ارتباط دارد و در آن مطالعه، ویژگی های بزاق و بعضی رفتارهای غذایی نقش مستقل مهم تری داشتند.
برای محافظت از دندان ها در دوره های پراسترس چه کار کنیم؟
استرس را نمی توان همیشه از زندگی حذف کرد، اما می توان عوامل خطر مرتبط با آن را کاهش داد. مراقبت از دندان ها در دوره های پراسترس فقط به مسواک زدن محدود نمی شود و باید وضعیت بزاق، عادت های فکی و الگوی غذایی نیز مورد توجه قرار بگیرد.
چند اقدام ساده می تواند به کاهش خطر آسیب کمک کند:
- دندان ها را حداقل دو بار در روز با خمیردندان حاوی فلوراید مسواک بزنید.
- تمیز کردن بین دندان ها را به صورت منظم انجام دهید.
- مصرف مکرر نوشیدنی ها و خوراکی های شیرین و اسیدی را کاهش دهید.
- در صورت احساس خشکی دهان، علت آن را بررسی کنید و صرفا آن را به استرس نسبت ندهید.
- اگر صبح ها با درد یا خستگی فک از خواب بیدار می شوید، احتمال دندان قروچه را با دندانپزشک بررسی کنید.
- در صورت مشاهده ترک، لب پر شدن یا حساسیت غیر معمول دندان، مراجعه به دندانپزشک را به تعویق نیندازید.
- در صورت وجود استرس مزمن، برای مدیریت آن از روش های مناسب روانشناختی و رفتاری استفاده کنید.
جمع بندی
استرس و اضطراب به طور مستقیم و قطعی باعث پوسیدگی دندان نمی شوند، اما می توانند از مسیرهای مختلف بر سلامت دهان تاثیر بگذارند. تغییرات بزاق و خشکی دهان ممکن است توان دفاعی طبیعی دهان را کاهش دهد و دندان قروچه و فشردن دندان ها نیز می تواند باعث سایش، ترک خوردگی و لب پر شدن دندان ها شود.
بنابراین اگر فردی با وجود رعایت مناسب بهداشت دهان، دچار سایش غیر معمول، ترک، حساسیت یا شکستگی های مکرر دندان می شود، فقط نباید به مسواک و نخ دندان توجه کرد. بررسی دندان قروچه، خشکی دهان، رژیم غذایی، وضعیت بزاق و سایر عوامل خطر می تواند تصویر کامل تری از علت مشکل ارائه دهد.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7524
