زنان مبتلا به ADHD به طور متوسط ۵ سال دیرتر از مردان تشخیص داده می شوند

اختلال کم توجهی و بیش فعالی یا ADHD یک اختلال رشد عصبی است که می تواند از کودکی شروع شود و تا بزرگسالی ادامه پیدا کند. این اختلال فقط به معنای شلوغی یا بی قراری نیست، بلکه می تواند تمرکز، نظم، برنامه ریزی و روابط روزمره را هم تحت تاثیر قرار دهد. در منابع معتبر پزشکی آمده است که ADHD در بزرگسالان هم دیده می شود و نشانه های آن ممکن است با افزایش سن شکل دیگری پیدا کند.

در سال های اخیر پژوهش ها نشان داده اند زنان مبتلا به ADHD اغلب دیرتر از مردان شناسایی می شوند. یک بررسی تازه گزارش کرده است که تشخیص و درمان در زنان به طور میانگین حدود ۴ سال دیرتر از مردان انجام می شود و همین تاخیر می تواند آنها را برای مدت طولانی از مراقبت مناسب محروم کند. به زبان ساده، مشکل وجود دارد اما چون شکلش فریاد نمی زند، خیلی وقت ها دیده نمی شود.

چرا ADHD در زنان دیرتر تشخیص داده می شود؟

نکته اصلی این است که ADHD در همه افراد یک شکل ندارد. در بسیاری از مردان، علائم پررنگ تری مثل بیش فعالی، تکانشگری و رفتار های آشکار تر دیده می شود، اما در زنان الگوی علائم بیشتر به سمت حواس پرتی، فراموش کاری، بی نظمی ذهنی و دشواری در تمرکز می رود. همین تفاوت باعث می شود مشکل آنها کمتر به چشم بیاید و دیرتر به ADHD نسبت داده شود.

علائم در زنان گاهی با اضطراب، افسردگی یا حتی ویژگی های شخصیتی اشتباه گرفته می شود. پژوهش ها و مرور های تخصصی نشان داده اند که در دختران و زنان، احتمال کم توجهی و نیز هم ابتلایی با مشکلات روان شناختی بیشتر از الگوی کلاسیک مردانه دیده می شود و همین مسئله روند تشخیص را پیچیده تر می کند. نتیجه هم روشن است: سال ها سردرگمی، مراجعه های پراکنده و درمان هایی که مسئله اصلی را هدف نمی گیرند.

حواس پرتی در کار های روزمره
جا گذاشتن وسایل و فراموش کردن قرار ها
دشواری در نظم دادن به کار ها
احساس آشفتگی ذهنی و خستگی فکری
ناتوانی در پایان دادن به کار های نیمه تمام

این نشانه ها در ظاهر شاید ساده به نظر برسند، اما وقتی تکرار شوند و از کودکی یا نوجوانی همراه فرد باشند، می توانند نشانه ADHD باشند. بر اساس راهنما های رسمی، علائم باید از کودکی شروع شده باشند، هرچند ممکن است تا بزرگسالی تازه به شکل جدی دیده شوند.

علائم ADHD در زنان چه تفاوتی دارد؟

در زنان، ADHD بیشتر به شکل درونی تر دیده می شود. به جای آنکه فرد همیشه پرتحرک و آشکارا بی قرار باشد، ممکن است مدام درگیر آشفتگی ذهنی، کاهش تمرکز، بی نظمی، فراموش کاری و حس عقب ماندن از دیگران باشد. این الگو به ویژه در محیط مدرسه، دانشگاه و محل کار بیشتر خودش را نشان می دهد، چون فشار انجام چند کار هم زمان بالا می رود.

بسیاری از زنان سال ها با این تصور زندگی می کنند که مشکل از تنبلی، ضعف شخصیتی یا کمبود اراده است. همین نگاه اشتباه می تواند اعتماد به نفس را پایین بیاورد و فرد را به سمت خودسرزنشی مداوم ببرد. منابع پزشکی نیز اشاره می کنند که بزرگسالان مبتلا به ADHD اغلب سابقه مشکل در مدرسه، کار و روابط دارند و علائم آنها با بالا رفتن سن ممکن است تغییر کند.

مشکل در سازماندهی کار ها
دیر رسیدن یا فراموش کردن قرار ها
دشواری در تمرکز طولانی مدت
حساسیت بالا به فشار های روزمره
تجربه مداوم احساس ناکافی بودن

این مجموعه علائم اگر با شدت بالا و به صورت مداوم دیده شوند، باید جدی گرفته شوند. در زنان، همین الگوی کمتر نمایان یکی از علت های اصلی کم تشخیص ماندن بیماری است، چون محیط اطراف بیشتر به دنبال نشانه های پر سر و صدا می گردد و نه مشکل خاموش و فرساینده.

تشخیص دیرهنگام چه پیامد هایی دارد؟

دیر تشخیص داده شدن ADHD فقط یعنی درمان دیرتر شروع شود، نه. این تاخیر می تواند بر تحصیل، شغل، روابط اجتماعی و سلامت روان اثر بگذارد. منابع رسمی و پژوهش های تازه نشان می دهند که بزرگسالان مبتلا به ADHD بیشتر سابقه مشکلات تحصیلی، شغلی و رابطه ای دارند و در موارد تشخیص دیرهنگام، بار روانی و مراجعات درمانی هم بیشتر می شود.

در زنان، این تاخیر گاهی با اضطراب، افسردگی، فرسودگی و کاهش کیفیت زندگی همراه می شود. همچنین برخی مطالعات جدید اشاره کرده اند که تشخیص دیرهنگام می تواند با افزایش هم ابتلایی های روان پزشکی و افت عملکرد کلی همراه باشد. به بیان ساده، مسئله فقط یک برچسب تشخیصی نیست، بلکه سال ها هزینه خاموش روی زندگی فرد تحمیل می کند.

افت عملکرد تحصیلی یا شغلی
تنش در روابط خانوادگی و عاطفی
کاهش اعتماد به نفس
افزایش اضطراب و خلق پایین
احساس دیر فهمیده شدن و خستگی مزمن

چه زمانی باید برای ارزیابی تخصصی اقدام کرد؟

اگر نشانه های بی توجهی، بی نظمی یا فراموش کاری از کودکی وجود داشته و اکنون در کار، تحصیل یا رابطه ها اختلال ایجاد کرده باشند، ارزیابی تخصصی منطقی است. راهنما های بالینی تاکید می کنند که علائم باید زندگی فرد را تحت تاثیر قرار دهند و در چند حوزه مختلف دیده شوند. این یعنی یک روز شلوغ یا حواس پرتی گاه به گاه، ADHD نیست؛ هرکسی که یک بار کلیدش را گم کند بیمار نمی شود، کاش این قدر دنیا منظم بود.

پزشک یا روان پزشک معمولا درباره تاریخچه علائم، دوران کودکی، عملکرد تحصیلی و شغلی، و نیز احتمال وجود اضطراب، افسردگی یا اختلالات دیگر پرسش می کند. در بسیاری از موارد، تشخیص درست زمانی انجام می شود که فرد بالاخره الگوی طولانی مدت مشکلاتش را کنار هم می گذارد. اگر زنی بعد از تشخیص فرزندش متوجه شود خودش هم همین نشانه ها را داشته، این اتفاق اتفاقا خیلی شایع است.

جمع بندی

ADHD در زنان اغلب با چهره ای آرام تر و پنهان تر ظاهر می شود، اما این به معنای خفیف بودن آن نیست. برعکس، همین پنهان بودن باعث می شود تشخیص آن سال ها عقب بیفتد و فرد مدت زیادی با مشکلات تمرکز، نظم، اعتماد به نفس و سلامت روان دست و پنجه نرم کند. شواهد علمی جدید نشان می دهند که زنان معمولا دیرتر از مردان تشخیص می گیرند و همین تاخیر می تواند پیامد های جدی داشته باشد. آگاهی خانواده ها، پزشکان و خود زنان از این تفاوت ها، مهم ترین قدم برای تشخیص زودتر و درمان موثر تر است.

لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7225