ویتامین D در بارداری چه ارتباطی با زایمان زودرس دارد؟ بررسی جدیدترین یافته های علمی
ویتامین D یکی از مواد مغذی مهم در دوران بارداری است و نقش شناخته شده ای در جذب کلسیم، سلامت استخوان ها و رشد جنین دارد. با این حال، پژوهش های سال های اخیر نشان داده اند که عملکرد ویتامین D ممکن است به سلامت استخوان محدود نباشد و وضعیت این ویتامین در بدن مادر با برخی پیامدهای بارداری نیز ارتباط داشته باشد.
یکی از تازه ترین مطالعات در این زمینه، ارتباط میان سطح ویتامین D مادر و سن بارداری هنگام زایمان را بررسی کرده است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که سطح پایین تر ویتامین D با احتمال زایمان پیش از موعد و به ویژه زایمان بسیار زودرس ارتباط دارد.
مطالعه جدید درباره ویتامین D و زایمان زودرس چه می گوید؟
مطالعه جدیدی که در سال ۲۰۲۶ در نشریه Journal of Perinatology منتشر شد، داده های مربوط به ۱۵۵۰۶ زن باردار را در مرکز پزشکی دانشگاه کارولینای جنوبی بررسی کرد. هدف پژوهشگران این بود که ارتباط میان سطح خونی ۲۵ هیدروکسی ویتامین D یا ۲۵(OH)D و سن بارداری هنگام زایمان را بررسی کنند.
نتایج نشان داد زنانی که پیش از زایمان زودرس بودند، به طور میانگین سطح پایین تری از ویتامین D داشتند. این تفاوت در زنانی که پیش از هفته ۳۲ بارداری زایمان کرده بودند، بیشتر دیده شد.
- در میان زنانی که در هفته ۳۷ بارداری یا بعد از آن زایمان کردند، میانگین سطح ویتامین D حدود ۳۴.۸ نانوگرم در میلی لیتر بود.
- در زنانی که پیش از هفته ۳۷ زایمان کردند، این مقدار حدود ۳۱.۳ نانوگرم در میلی لیتر بود.
- در زنانی که پیش از هفته ۳۲ زایمان کردند، میانگین سطح ویتامین D به حدود ۲۶.۲ نانوگرم در میلی لیتر رسید.
- تفاوت سطح ویتامین D میان زایمان های بسیار زودرس و زایمان های ترم، حدود ۸.۵۶ نانوگرم در میلی لیتر گزارش شد.
زایمان زودرس چیست و چرا اهمیت دارد؟
زایمان زودرس به تولد نوزاد پیش از کامل شدن ۳۷ هفته بارداری گفته می شود. هرچه تولد در سن بارداری پایین تری اتفاق بیفتد، احتمال نیاز نوزاد به مراقبت های تخصصی و مشکلات مرتبط با نارس بودن بیشتر می شود.
زایمان پیش از هفته ۳۲، که در این مطالعه نیز مورد توجه قرار گرفته است، در گروه زایمان های بسیار زودرس قرار می گیرد. بنابراین، شناسایی عوامل قابل تغییر که ممکن است با کاهش خطر زایمان زودرس ارتباط داشته باشند، یکی از موضوعات مهم در مراقبت های دوران بارداری است.
با این حال، زایمان زودرس معمولا یک علت واحد ندارد و عوامل مختلفی می توانند در بروز آن نقش داشته باشند. بنابراین نباید سطح ویتامین D را به عنوان تنها عامل تعیین کننده در نظر گرفت.
چرا ویتامین D ممکن است در بارداری اهمیت داشته باشد؟
ویتامین D در بدن فقط برای سلامت استخوان ها اهمیت ندارد. این ویتامین در تنظیم متابولیسم کلسیم، عملکرد سیستم ایمنی و برخی فرایندهای سلولی نقش دارد. در دوران بارداری نیز تغییرات فیزیولوژیک گسترده ای رخ می دهد که نیازهای تغذیه ای مادر را تحت تاثیر قرار می دهد.
برخی پژوهش ها همچنین نقش احتمالی ویتامین D را در عملکرد و تکامل جفت بررسی کرده اند. جفت در انتقال مواد مغذی و اکسیژن به جنین و تنظیم بسیاری از فرایندهای بارداری نقش اساسی دارد.
- ویتامین D به جذب و استفاده از کلسیم کمک می کند.
- در عملکرد طبیعی سیستم ایمنی نقش دارد.
- در فرایندهای مختلف سلولی و متابولیکی مشارکت می کند.
- ارتباط احتمالی آن با عملکرد جفت و برخی عوارض بارداری همچنان در حال بررسی است.
آیا مصرف ویتامین D می تواند از زایمان زودرس جلوگیری کند؟
یکی از مهم ترین نکات درباره این موضوع، تفاوت میان «ارتباط» و «علت» است. مطالعه جدید نشان داده است که سطح پایین تر ویتامین D با زایمان زودرس ارتباط دارد، اما این نوع مطالعه نمی تواند ثابت کند که افزایش سطح ویتامین D، به تنهایی باعث کاهش زایمان زودرس می شود.
در یک مرور نظام مند و فراتحلیل منتشر شده در سال ۲۰۲۴ نیز نتایج کارآزمایی های مربوط به مصرف مکمل ویتامین D در دوران بارداری بررسی شد. این پژوهش با بررسی مطالعات متعدد، شواهدی مبنی بر کاهش خطر زایمان زودرس با مصرف مکمل ویتامین D پیدا نکرد.
بنابراین در حال حاضر:
- ارتباط میان سطح پایین ویتامین D و زایمان زودرس مورد توجه پژوهشگران است.
- این ارتباط به تنهایی اثبات کننده علت زایمان زودرس نیست.
- شواهد فعلی برای توصیه مصرف ویتامین D با هدف پیشگیری از زایمان زودرس کافی نیست.
- مقدار و نوع مکمل باید بر اساس شرایط فردی و نظر پزشک تعیین شود.
آیا همه زنان باردار باید آزمایش ویتامین D بدهند؟
آزمایش ویتامین D برای همه زنان باردار به صورت روتین توصیه نمی شود. بر اساس راهنمای کالج متخصصان زنان و زایمان آمریکا، شواهد کافی برای غربالگری همگانی کمبود ویتامین D در دوران بارداری وجود ندارد.
با این حال، در زنانی که احتمال کمبود ویتامین D در آنها بیشتر است، پزشک ممکن است اندازه گیری سطح ۲۵ هیدروکسی ویتامین D را با توجه به شرایط فردی در نظر بگیرد. تفسیر نتیجه آزمایش نیز باید در کنار وضعیت تغذیه ای، شرایط پزشکی و سایر عوامل مربوط به بارداری انجام شود.
برخی شرایط مانند دریافت ناکافی ویتامین D از رژیم غذایی، برخی بیماری های زمینه ای یا شرایطی که جذب مواد مغذی را مختل می کنند، می توانند نیاز به ارزیابی دقیق تر را ایجاد کنند.
آیا مصرف مکمل ویتامین D در بارداری بی خطر است؟
ویتامین D برای بدن ضروری است، اما این موضوع به معنی مصرف خودسرانه دوزهای بالا نیست. میزان مورد نیاز هر فرد می تواند به وضعیت تغذیه ای، سطح خونی و شرایط پزشکی او بستگی داشته باشد.
ACOG میزان دریافت روزانه توصیه شده ویتامین D در دوران بارداری را ۶۰۰ واحد بین المللی اعلام کرده است. همچنین در صورت تشخیص کمبود، برخی متخصصان استفاده از دوزهای بالاتر را تحت نظر پزشک ایمن می دانند، اما درمان کمبود باید بر اساس شرایط فردی انجام شود.
به همین دلیل، مصرف مکمل های ویتامین D با هدف پیشگیری از زایمان زودرس نباید بدون مشورت با پزشک انجام شود.
نتیجه گیری
شواهد جدید نشان می دهند که سطح پایین ویتامین D در دوران بارداری با زایمان زودرس، به ویژه زایمان پیش از هفته ۳۲، ارتباط دارد. مطالعه سال ۲۰۲۶ روی بیش از ۱۵ هزار بارداری نیز این ارتباط را در یک جمعیت بزرگ بررسی کرده و زمینه بیشتری برای پژوهش های آینده فراهم کرده است.
با وجود این، هنوز نمی توان گفت که مصرف مکمل ویتامین D به طور قطعی از زایمان زودرس جلوگیری می کند. نتایج مطالعات مداخله ای و مرورهای علمی فعلی چنین نتیجه ای را به طور قطعی تایید نمی کنند.
بنابراین، بهترین رویکرد این است که زنان پیش از بارداری و در طول آن، وضعیت تغذیه ای خود را با کمک پزشک یا مراقب سلامت بررسی کنند و در صورت وجود عوامل خطر یا کمبود ویتامین D، درباره نیاز به آزمایش و مکمل تصمیم گیری شود.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7528
