قهوه و پیری سالم زنان؛ آیا نوشیدن قهوه در میانسالی به حفظ سلامت در دوران سالمندی کمک می کند؟
نوشیدن قهوه ممکن است علاوه بر افزایش هوشیاری و کاهش احساس خستگی، با کیفیت بهتر زندگی در دوران سالمندی نیز ارتباط داشته باشد. پژوهشی که داده های سلامت نزدیک به ۵۰ هزار زن را در طول سه دهه بررسی کرده است، نشان می دهد زنانی که در میانسالی قهوه کافئین دار مصرف می کردند، با احتمال بیشتری به سالمندی سالم می رسیدند. منظور از سالمندی سالم، صرفا طول عمر بیشتر نیست، بلکه حفظ سلامت جسمی، روانی و شناختی در سال های پایانی زندگی است.
این پژوهش به سرپرستی سارا مهدوی، پژوهشگر حوزه تغذیه، انجام شده و نتایج آن در نشست علمی انجمن تغذیه آمریکا در سال ۲۰۲۵ ارائه شده است. با این حال، یافته ها هنوز به معنای اثبات تاثیر مستقیم قهوه بر جلوگیری از بیماری های مرتبط با افزایش سن نیستند. پژوهشگران بر اهمیت سبک زندگی سالم و تفسیر محتاطانه نتایج تاکید دارند.
پژوهش هاروارد درباره قهوه و سالمندی زنان چه می گوید؟
برای بررسی ارتباط میان مصرف کافئین و کیفیت سالمندی، پژوهشگران از اطلاعات مطالعه سلامت پرستاران آمریکا استفاده کردند. این مطالعه یکی از پژوهش های بلندمدت حوزه سلامت است که اطلاعات مربوط به تغذیه، عادت های زندگی و وضعیت سلامت زنان را در دوره های مختلف جمع آوری کرده است.
در این بررسی، داده های ۴۷ هزار و ۵۱۳ زن در طول حدود ۳۰ سال تحلیل شد. پژوهشگران میزان مصرف قهوه، چای، نوشابه های کولا و قهوه بدون کافئین را در کنار وضعیت سلامت شرکت کنندگان بررسی کردند تا مشخص شود کدام الگوهای مصرف با سالمندی سالم ارتباط دارند.
نتایج نشان داد که ارتباط مشاهده شده بیشتر به قهوه کافئین دار مربوط بود. پژوهشگران برای چای و قهوه بدون کافئین، ارتباط مشابهی با سالمندی سالم پیدا نکردند. این تفاوت می تواند سرنخی برای تحقیقات آینده باشد، اما به تنهایی ثابت نمی کند که کافئین یا ترکیبات خاص قهوه عامل اصلی این ارتباط هستند.
سالمندی سالم چگونه تعریف شد؟
در این پژوهش، صرف زنده ماندن تا سن بالا برای قرار گرفتن در گروه سالمندان سالم کافی نبود. پژوهشگران مجموعه ای از معیارهای سخت گیرانه را در نظر گرفتند تا کیفیت زندگی افراد را از جنبه های مختلف ارزیابی کنند.
برای قرار گرفتن در گروه سالمندی سالم، زنان باید شرایط زیر را داشتند:
- رسیدن به سن ۷۰ سالگی یا بالاتر
- نداشتن ۱۱ بیماری مزمن مهم مورد بررسی
- حفظ عملکرد جسمانی مناسب
- برخورداری از سلامت روان مطلوب
- نداشتن اختلال شناختی و شکایت از مشکلات حافظه
تا سال ۲۰۱۶، تعداد ۳۷۰۶ زن تمام این معیارها را برآورده کرده بودند. بررسی الگوی تغذیه این افراد نشان داد که مصرف قهوه کافئین دار در میانسالی با احتمال بیشتر رسیدن به این وضعیت ارتباط داشته است.
اهمیت این تعریف در آن است که سلامت دوران سالمندی را تنها با طول عمر نمی سنجد. حفظ استقلال جسمانی، توانایی های ذهنی و سلامت روان نیز بخش مهمی از زندگی باکیفیت در سنین بالا هستند.
چه مقدار قهوه با سالمندی سالم ارتباط داشت؟
یکی از یافته های قابل توجه پژوهش، میزان مصرف کافئین در زنانی بود که در نهایت سالمندی سالم را تجربه کردند. این زنان در دوران میانسالی، یعنی حدود ۴۵ تا ۶۰ سالگی، به طور میانگین روزانه ۳۱۵ میلی گرم کافئین مصرف می کردند که بیش از ۸۰ درصد آن از قهوه معمولی تامین می شد.
براساس نتایج ارائه شده، هر فنجان کوچک قهوه بیشتر در روز با افزایش حدود ۲ تا ۵ درصدی احتمال سالمندی سالم ارتباط داشت. این ارتباط تا حدود پنج فنجان کوچک قهوه در روز مشاهده شد؛ مقداری که بسته به اندازه فنجان، ممکن است با حدود دو تا سه ماگ بزرگ امروزی تفاوت داشته باشد.
البته این اعداد به معنای آن نیستند که نوشیدن هر فنجان قهوه به طور قطعی احتمال سالمندی سالم را افزایش می دهد. پژوهش از نوع مشاهده ای بوده و نتایج آن درباره ارتباط آماری میان عادت های غذایی و وضعیت سلامت است، نه اثبات رابطه علت و معلولی.
همچنین میزان کافئین هر فنجان به نوع دانه، روش دم آوری، اندازه نوشیدنی و غلظت قهوه بستگی دارد. بنابراین، نمی توان تعداد فنجان ها را بدون توجه به این تفاوت ها معیاری دقیق برای میزان مصرف کافئین دانست.
چرا قهوه کافئین دار ممکن است با سالمندی سالم ارتباط داشته باشد؟
قهوه فقط حاوی کافئین نیست و ترکیبات زیست فعال متعددی نیز دارد. برخی از این ترکیبات، از جمله اسیدهای کلروژنیک، در پژوهش های تغذیه و سلامت به دلیل اثرات احتمالی بر فرایندهای التهابی، عملکرد عروق خونی و تنظیم قند خون مورد توجه قرار گرفته اند.
این فرایندها با افزایش سن اهمیت بیشتری پیدا می کنند؛ زیرا تغییرات متابولیک و عروقی می توانند بر سلامت قلب، عملکرد مغز و توانایی جسمانی اثر بگذارند. به همین دلیل، پژوهشگران احتمال می دهند ترکیب کافئین و سایر مواد موجود در قهوه در ارتباط مشاهده شده نقش داشته باشد.
با این حال، سازوکار دقیق این ارتباط هنوز مشخص نیست. از سوی دیگر، افرادی که قهوه می نوشند ممکن است از نظر رژیم غذایی، فعالیت بدنی، وضعیت اقتصادی یا سایر عادت های زندگی نیز با افرادی که قهوه مصرف نمی کنند تفاوت داشته باشند. بنابراین، نمی توان تمام تفاوت های مشاهده شده را به خود قهوه نسبت داد.
چرا نوشابه کولا نتیجه متفاوتی داشت؟
یکی دیگر از یافته های پژوهش، ارتباط مصرف نوشابه های کولا با احتمال کمتر سالمندی سالم بود. براساس نتایج گزارش شده، مصرف هر لیوان کوچک کولا در روز با کاهش حدود ۲۰ تا ۲۶ درصدی احتمال سالمندی سالم ارتباط داشت.
این نتیجه نشان می دهد که نمی توان تمام نوشیدنی های حاوی کافئین را از نظر تاثیر احتمالی بر سلامت یکسان در نظر گرفت. نوشابه های کولا ممکن است علاوه بر کافئین، حاوی مقادیر زیادی قند افزوده باشند و الگوی مصرف آنها نیز با عادت های غذایی متفاوتی همراه باشد.
با این حال، این یافته هم رابطه علت و معلولی را ثابت نمی کند. برای مثال، ممکن است مصرف بیشتر نوشابه با سایر عوامل مرتبط با سلامت نامطلوب همراه باشد. بنابراین، نتیجه اصلی این نیست که قهوه به طور قطعی مفید و کولا به طور قطعی مضر است، بلکه نوع نوشیدنی و الگوی کلی تغذیه اهمیت دارند.
جمع بندی
پژوهشگران تاکید می کنند که یافته های این مطالعه نباید به توصیه ای برای افزایش بی رویه مصرف قهوه تبدیل شوند. این پژوهش در یک گروه مشخص از زنان، یعنی پرستاران آمریکایی، انجام شده و نتایج آن لزوما برای تمام زنان یا مردان قابل تعمیم نیست.
همچنین، نتایج در یک نشست علمی ارائه شده اند و هنگام انتشار اولیه هنوز فرایند داوری علمی و انتشار در یک مجله تخصصی را پشت سر نگذاشته بودند. برای نتیجه گیری قطعی، به پژوهش های بیشتری نیاز است.
در عمل، میزان مناسب مصرف قهوه به وضعیت سلامت و حساسیت فرد به کافئین بستگی دارد. مصرف این ماده در برخی افراد می تواند باعث اختلال خواب، تپش قلب، اضطراب یا ناراحتی گوارشی شود. افرادی که بیماری زمینه ای دارند یا درباره مصرف کافئین محدودیت پزشکی برایشان مطرح شده است، بهتر است با پزشک خود مشورت کنند.
در کنار این موارد، پژوهشگران بر اهمیت تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم و پرهیز از سیگار تاکید دارند. این عوامل برای سلامت بلندمدت اهمیت زیادی دارند و نباید به امید دریافت فواید احتمالی قهوه نادیده گرفته شوند.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7623
