آفتاب سوختگی و سرطان پوست؛ عوارض نور خورشید و راه های پیشگیری
قرار گرفتن در معرض نور خورشید بخشی طبیعی از زندگی روزمره است، اما تماس بیش از حد و بدون محافظت با اشعه فرابنفش می تواند آسیب های کوتاه مدت و بلند مدت قابل توجهی برای پوست ایجاد کند. بسیاری از افراد آسیب ناشی از نور خورشید را فقط با لک، چین و چروک، تیرگی پوست یا پیری زودرس مرتبط می دانند، در حالی که مهم ترین نگرانی پزشکی، افزایش خطر ابتلا به انواع سرطان پوست است.
سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که بخش عمده سرطان های پوست با قرار گرفتن در معرض اشعه فرابنفش خورشید یا منابع مصنوعی این اشعه ارتباط دارد. آسیب ناشی از UV در طول زمان در پوست تجمع پیدا می کند و تکرار آفتاب سوختگی نیز می تواند احتمال بروز مشکلات پوستی در سال های آینده را افزایش دهد.
آفتاب سوختگی چگونه ایجاد می شود؟
آفتاب سوختگی زمانی اتفاق می افتد که پوست بیشتر از ظرفیت طبیعی خود در معرض اشعه فرابنفش قرار بگیرد. این وضعیت فقط مخصوص روزهای بسیار گرم نیست و حتی در هوای خنک یا ابری نیز امکان آفتاب سوختگی وجود دارد، زیرا اشعه UV می تواند از ابرها عبور کند و از سطوحی مانند آب، شن، برف و سیمان نیز بازتاب شود.
دکتر محمدعلی کراچیان، متخصص پوست و مو، توضیح می دهد که آفتاب سوختگی ممکن است در اثر مواجهه شدید و کوتاه مدت یا قرار گرفتن طولانی مدت در معرض نور خورشید ایجاد شود. در مراحل اولیه معمولا پوست قرمز، گرم و حساس می شود و فرد ممکن است درد یا سوزش احساس کند.
با افزایش شدت آسیب، تورم، التهاب و تاول نیز ممکن است ظاهر شود. آکادمی پوست آمریکا تاکید می کند که ایجاد تاول می تواند نشانه آفتاب سوختگی درجه دو باشد و این تاول ها نباید عمدا ترکیده شوند، زیرا پوست روی تاول از بافت آسیب دیده در برابر عفونت محافظت می کند.
تفاوت آفتاب سوختگی معمولی و شدید چیست؟
شدت آفتاب سوختگی به مدت قرار گرفتن در معرض اشعه UV، شدت تابش، نوع پوست و میزان محافظت فرد بستگی دارد. در بسیاری از موارد، آفتاب سوختگی محدود به قرمزی، احساس گرما، سوزش و درد سطحی است و طی چند روز به تدریج بهبود پیدا می کند.
اما در آفتاب سوختگی شدید ممکن است تاول های گسترده، تورم قابل توجه و درد شدید ایجاد شود. برخی افراد علاوه بر علائم پوستی دچار سردرد، تب، تهوع، احساس ضعف یا بی حالی نیز می شوند. این علائم می توانند نشان دهنده آسیب شدیدتر یا کم آبی بدن باشند و نباید نادیده گرفته شوند.
تغییر شدید و غیرعادی رنگ پوست، آسیب قابل توجه بافت یا ایجاد نواحی بسیار تیره نیز بهتر است توسط پزشک بررسی شود، به خصوص اگر همراه با درد شدید، تاول گسترده یا علائم عمومی بدن باشد.
برای درمان آفتاب سوختگی چه کاری انجام دهیم؟
در بیشتر موارد خفیف، آفتاب سوختگی با مراقبت های خانگی مناسب قابل کنترل است. نکته مهم این است که به محض مشاهده علائم، فرد از ادامه قرار گرفتن در معرض نور خورشید دور شود تا پوست فرصت ترمیم پیدا کند.
استفاده از دوش یا کمپرس خنک می تواند درد و احساس گرمای پوست را کاهش دهد. مرطوب کننده های ملایم حاوی آلوئه ورا یا سویا نیز ممکن است به تسکین پوست کمک کنند. نوشیدن آب کافی اهمیت زیادی دارد، زیرا آفتاب سوختگی می تواند باعث انتقال مایعات بدن به سطح پوست و افزایش احتمال کم آبی شود.
برای کاهش درد و التهاب نیز برخی داروهای مسکن می توانند مناسب باشند، اما انتخاب دارو باید با توجه به سن، شرایط جسمی و داروهای مصرفی فرد انجام شود. در کودکان، زنان باردار و افرادی که بیماری زمینه ای دارند، بهتر است پیش از مصرف دارو با پزشک یا داروساز مشورت شود.
چه زمانی آفتاب سوختگی به مراجعه پزشکی نیاز دارد؟
هر آفتاب سوختگی نیازمند مراجعه به بیمارستان نیست، اما برخی علائم می توانند نشان دهنده آسیب قابل توجه پوست، کم آبی یا مشکلات همراه باشند. تشخیص این علائم اهمیت زیادی دارد، زیرا در موارد شدید ممکن است درمان خانگی به تنهایی کافی نباشد.
بر اساس توصیه CDC، اگر بخش بزرگی از بدن دچار سوختگی شدید شده باشد، فرد نشانه های کم آبی داشته باشد، تب بالا ایجاد شود، درد شدید برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا تاول ها علائم عفونت مانند ترشح چرکی و قرمزی منتشر پیدا کنند، مراجعه به پزشک ضروری است.
تب شدید، لرز، تهوع، ضعف قابل توجه، سرگیجه، کاهش سطح هوشیاری یا ناتوانی در نوشیدن مایعات نیز از علائمی هستند که باید جدی گرفته شوند. در چنین شرایطی پزشک بر اساس وضعیت بیمار درباره نیاز به سرم، درمان دارویی یا مراقبت از پوست تصمیم می گیرد.
نور خورشید چگونه خطر سرطان پوست را افزایش می دهد؟
آفتاب سوختگی تنها اثر قابل مشاهده اشعه فرابنفش نیست. UV می تواند به DNA سلول های پوست آسیب برساند و قرار گرفتن مکرر یا طولانی مدت در معرض آن یکی از عوامل شناخته شده افزایش خطر سرطان پوست محسوب می شود. به همین دلیل تغییرات ظاهری مانند لک و چین و چروک تنها بخشی از پیامدهای تماس زیاد با آفتاب هستند.
سرطان سلول پایه ای یا BCC، سرطان سلول سنگفرشی یا SCC و ملانوما از مهم ترین انواع سرطان پوست هستند. سرطان های سلول پایه ای و سنگفرشی بسیار شایع تر هستند، در حالی که ملانوما شیوع کمتری دارد اما می تواند رفتار تهاجمی تری داشته باشد و در صورت تشخیص دیر هنگام به سایر قسمت های بدن گسترش پیدا کند.
افرادی که به دلیل شغل خود ساعت های زیادی در فضای باز حضور دارند، افرادی که پوست روشن و مستعد سوختگی دارند، کسانی که سابقه آسیب زیاد ناشی از آفتاب دارند و برخی افراد دارای ضعف سیستم ایمنی باید توجه بیشتری به محافظت از پوست داشته باشند.
چگونه از پوست در برابر نور خورشید محافظت کنیم؟
پیشگیری از آسیب خورشید فقط به استفاده از ضد آفتاب محدود نمی شود. موثرترین روش، استفاده همزمان از چند راهکار محافظتی است؛ یعنی کاهش تماس مستقیم با آفتاب، استفاده از لباس مناسب، قرار گرفتن در سایه و مصرف صحیح ضد آفتاب.
سازمان جهانی بهداشت توصیه می کند زمانی که شاخص UV به عدد ۳ یا بالاتر می رسد، محافظت در برابر آفتاب جدی گرفته شود. استفاده از کلاه لبه دار، لباس پوشیده، عینک آفتابی مناسب و قرار گرفتن در سایه می تواند میزان تماس پوست و چشم با اشعه فرابنفش را کاهش دهد.
آکادمی پوست آمریکا استفاده از ضد آفتاب وسیع الطیف و مقاوم در برابر آب با SPF حداقل ۳۰ را پیشنهاد می کند. ضد آفتاب باید روی تمام قسمت های بدون پوشش پوست استفاده شود و در صورت ادامه حضور در فضای باز تقریبا هر دو ساعت یک بار و همچنین پس از شنا یا تعریق زیاد تجدید شود.
نتیجه گیری
نور خورشید می تواند در مدت کوتاه باعث آفتاب سوختگی شود، اما نگرانی اصلی زمانی شکل می گیرد که پوست در طول سال ها بارها و بدون محافظت کافی در معرض اشعه فرابنفش قرار بگیرد. آسیب تجمعی UV علاوه بر پیری زودرس پوست، با افزایش خطر سرطان های پوستی نیز ارتباط دارد.
خبر امیدوار کننده این است که بخش بزرگی از این آسیب قابل پیشگیری است. سازمان جهانی بهداشت اعلام کرده است که با رعایت اصول مناسب محافظت در برابر اشعه UV می توان از بخش قابل توجهی از موارد سرطان پوست پیشگیری کرد. استفاده منظم و صحیح از ضد آفتاب، پوشیدن لباس مناسب، استفاده از کلاه و عینک آفتابی، توجه به شاخص UV و کاهش حضور غیرضروری زیر نور شدید خورشید، مجموعه ای از اقدامات ساده ای هستند که می توانند در بلند مدت نقش مهمی در حفظ سلامت پوست داشته باشند.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7373
