نوزادان درگیر اعتیاد از بدو تولد؛ زنگ خطر افزایش آسیب های ناشی از مصرف مواد در کودکان
اعتیاد تنها زندگی فرد مصرف کننده را تحت تاثیر قرار نمی دهد، بلکه می تواند سلامت نسل بعد را نیز با خطرهای جدی روبه رو کند. یکی از نگران کننده ترین پیامدهای مصرف مواد مخدر در دوران بارداری، تولد نوزادانی است که از همان لحظه تولد با علائم وابستگی به مواد و سندرم ترک نوزادی مواجه می شوند؛ وضعیتی که نیازمند مراقبت های تخصصی و درمان فوری است.
در کنار این موضوع، کارشناسان نسبت به کاهش سن مصرف مواد مخدر، قرار گرفتن کودکان در معرض دود مواد، ضعف حمایت های اجتماعی و کمبود برنامه های پیشگیرانه هشدار می دهند. این عوامل در کنار هم، ضرورت توجه جدی به سلامت خانواده، درمان اعتیاد و حمایت از کودکان را بیش از گذشته نشان می دهند.
اعتیاد مادر چگونه بر سلامت نوزاد تاثیر می گذارد؟
در دوران بارداری بسیاری از مواد مخدر، مواد محرک و برخی داروهای مخدر از طریق جفت به جنین منتقل می شوند. به همین دلیل، جنین نیز در معرض همان موادی قرار می گیرد که مادر مصرف می کند و ممکن است پس از تولد به دلیل قطع ناگهانی دریافت این مواد، دچار علائم ترک شود.
شدت این علائم به نوع ماده مصرفی، مدت مصرف، مقدار آن و شرایط جسمی مادر و نوزاد بستگی دارد. همه نوزادان متولد شده از مادران مصرف کننده مواد، علائم یکسانی ندارند، اما این گروه نسبت به سایر نوزادان بیشتر در معرض مشکلات جسمی و عصبی قرار می گیرند.
مطالعات پزشکی نشان می دهد مصرف مواد مخدر در دوران بارداری می تواند خطر زایمان زودرس، وزن کم هنگام تولد، اختلال رشد جنین و بستری شدن طولانی مدت نوزاد را افزایش دهد. به همین دلیل، مراقبت های دوران بارداری و درمان اعتیاد مادر اهمیت بسیار زیادی دارد.
سندرم ترک نوزادی چیست؟
یکی از شناخته شده ترین عوارض مصرف مواد در دوران بارداری، سندرم ترک نوزادی یا Neonatal Abstinence Syndrome (NAS) است. این وضعیت زمانی ایجاد می شود که نوزاد پس از تولد دیگر به مواد مخدری که در دوران جنینی دریافت می کرده دسترسی ندارد و بدن او واکنش نشان می دهد.
علائم سندرم ترک معمولا طی چند ساعت تا چند روز پس از تولد ظاهر می شوند و بسته به نوع ماده مصرف شده شدت متفاوتی دارند. تشخیص و درمان این وضعیت باید توسط تیم پزشکی انجام شود و در بسیاری از موارد، نوزاد نیاز به بستری در بخش مراقبت های ویژه نوزادان دارد.
شایع ترین علائم سندرم ترک نوزادی عبارتند از:
- گریه های شدید و طولانی
- تحریک پذیری و بی قراری
- لرزش اندام ها
- اختلال خواب
- مشکلات تغذیه و مکیدن شیر
- استفراغ یا اسهال
- افزایش یا کاهش غیر طبیعی تون عضلانی
- تشنج در موارد شدید
- کاهش وزن یا اختلال رشد
بر اساس دستورالعمل های آکادمی اطفال آمریکا (AAP)، این نوزادان باید تحت پایش دقیق قرار گیرند و درمان بر اساس شدت علائم انجام شود. در بسیاری از موارد، مراقبت های حمایتی مانند تماس پوستی، تغذیه مناسب و محیط آرام می تواند به کاهش علائم کمک کند و تنها در موارد شدید از دارو استفاده می شود.
آیا همه نوزادان متولد شده از مادران معتاد، معتاد هستند؟
در بسیاری از گزارش های عمومی از اصطلاح «نوزاد معتاد» استفاده می شود، اما از نظر پزشکی این عبارت دقیق نیست. نوزاد به مفهوم روان شناختی یا رفتاری دچار اعتیاد نمی شود، بلکه ممکن است وابستگی جسمی به ماده ای پیدا کرده باشد که در دوران جنینی از طریق مادر دریافت کرده است.
به همین دلیل، متخصصان بیشتر از اصطلاح «نوزاد مبتلا به سندرم ترک نوزادی» یا «نوزاد در معرض مواد» استفاده می کنند. این تفاوت اهمیت زیادی دارد، زیرا نوع درمان، حمایت های پزشکی و حتی نگاه جامعه به این کودکان را تحت تاثیر قرار می دهد.
در صورت درمان مناسب، بسیاری از این نوزادان می توانند روند رشد طبیعی خود را طی کنند؛ هرچند برخی از آن ها ممکن است در آینده به پیگیری های پزشکی و رشدی بیشتری نیاز داشته باشند.
کودکان چگونه در معرض مصرف مواد قرار می گیرند؟
آسیب ناشی از اعتیاد تنها به دوران بارداری محدود نمی شود. کودکانی که در خانواده های درگیر اعتیاد زندگی می کنند، ممکن است به شکل های مختلف در معرض مواد مخدر یا محیط های پرخطر قرار بگیرند.
قرار گرفتن در معرض دود بعضی مواد مخدر، نگهداری مواد در محیط خانه، بی توجهی والدین، خشونت خانگی و سوء استفاده از کودکان، از جمله پیامدهای شناخته شده اعتیاد در محیط خانواده هستند.
مهم ترین عوامل خطر عبارتند از:
- مصرف مواد توسط مادر در دوران بارداری
- قرار گرفتن کودک در معرض دود مواد مخدر
- بی توجهی به تغذیه و مراقبت های پزشکی
- خشونت خانگی ناشی از اعتیاد
- فقر، بی سرپرستی یا بد سرپرستی
- دسترسی آسان کودک به مواد در خانه
- مشکلات شدید سلامت روان والدین
- نبود حمایت اجتماعی و درمان مناسب
کارشناسان تاکید می کنند که هرگونه قرار دادن کودک در معرض مواد یا محروم کردن او از مراقبت های ضروری می تواند مصداق غفلت یا کودک آزاری باشد و نیازمند مداخله نهادهای مسئول است.
جمع بندی
تولد نوزادان در معرض مواد مخدر و افزایش نگرانی ها درباره کاهش سن مصرف مواد، نشان می دهد که اعتیاد دیگر تنها یک مشکل فردی نیست، بلکه به مسئله ای جدی برای سلامت نسل آینده تبدیل شده است. نوزادانی که با سندرم ترک متولد می شوند و کودکانی که در خانواده های درگیر اعتیاد رشد می کنند، بیش از دیگران به حمایت پزشکی، روان شناختی و اجتماعی نیاز دارند.
پیشگیری از مصرف مواد در دوران بارداری، درمان به موقع والدین، حمایت از خانواده های آسیب پذیر، آموزش عمومی و تقویت خدمات بهزیستی و نظام سلامت، مهم ترین راهکارهایی هستند که می توانند از گسترش این بحران جلوگیری کنند. حفظ سلامت کودکان، سرمایه گذاری برای آینده جامعه است و هر اقدامی که امروز برای حمایت از آن ها انجام شود، آثار مثبت آن در سال های آینده نمایان خواهد شد.
لینک کوتاه این خبر: https://letafat.net/?p=7342
